Yedekleme ve Dünya Kurtarma: Verini Nasıl Korursun?

Bir griefing, hatalı bir eklenti ya da yanlış yazılmış tek bir komut dünyanı bir anda bozabilir. İyi haber şu: doğru kurulmuş bir yedekleme düzeniyle geri dönmek dakikalar sürer. Burada üç koruma katmanının ne yaptığını, ne kadar saklandığını ve hangi durumda hangisine güvenmen gerektiğini anlatıyoruz.

1) Manuel yedek — her zaman elinin altında

Panelin Yedekler bölümünden istediğin an tek tıkla anlık görüntü alırsın. Yedeğe dünyaların, eklenti ya da modların ve yapılandırma dosyaların tek bir arşivde girer. Sunucu çalışırken de alınabilir; sistem önce dünyayı diske yazdırır, böylece yarım kalmış bir kopya oluşmaz.

Yedeğe etiket verebilirsin. Büyük bir değişiklikten önce alınan ve anlamlı bir adla etiketlenmiş yedek, aylar sonra listeye baktığında hangisinin ne olduğunu hatırlamanı sağlar.

Aynı anda en fazla 10 manuel yedek saklayabilirsin; onbirincisini alabilmek için eskilerden birini silmen gerekir. Manuel yedekler otomatik olanlardan bağımsızdır ve kendiliğinden silinmez.

2) Dosya Koruması — otomatik ve sunucudan bağımsız

Dosya Koruması, dünyanı sunucunun çalıştığı makineden bağımsız olarak bulut depolamada tutar. Her sunucuda açıktır: sunucun her gün otomatik yedeklenir ve yalnız en son otomatik yedek saklanır, daha eskiler yer açmak için temizlenir. Manuel yedeklerinin hepsi ise kalır.

Dosya Koruması her sunucuda açık ve ücretsizdir; hiçbir ücreti yoktur ve kapatılamaz. Yedek alma hiçbir zaman durdurulmaz: yedeklerin sunucunun disk alanını aşarsa seni bilgilendiririz ama geri dönüş noktaları alınmaya devam eder. Panelde ne kadar yer kullandığını canlı görürsün; alanı küçültmek istersen kullanmadığın dünyaları silebilirsin.

Koruma her sunucuda açıktır; kapatman gerekmez.

3) Bulut geri yükleme noktaları — yarım saatlik pencere

Her sunucuda açık olan Dosya Koruması sayesinde, sunucu çalışırken yaklaşık 30 dakikada bir bulut yedeği alınır. Bu, veri kaybı penceresini yaklaşık yarım saate indirir: beklenmedik bir sorunda en fazla son yarım saati kaybedersin.

Noktalar günlük tam yedeğin üzerine sırayla eklenir, yani geri yüklerken hangi ana döneceğini sen seçersin. Sunucu kapalıyken yeni nokta üretilmez — boşta duran bir sunucu gereksiz yer kaplamaz.

Örnek bir sunucuda bulut geri yükleme noktaları. En üstte son nokta durur; önceki noktalar ve tam bulut yedekleri altında listelenir.

Ne kadar geriye dönebilirsin?

Yedekler bölümünün bulut kısmında iki liste görürsün. Bulut Geri Yükleme Noktaları altında en üstte son nokta durur, önceki noktalar onun altındaki açılır listededir. Tam bulut yedekleri listesinde ise noktaların üzerine kurulduğu tam yedek ve varsa uyku arşivi yer alır.

Noktalar her zaman en son tam yedeğin üzerine eklenir; yeni bir tam yedek indiğinde eski zincir tazelenir. Tam yedek günde bir alındığı için noktalarla genellikle en fazla son bir gün kadar geriye gidebilirsin. Daha eski bir ana dönmenin yolu o gün elle aldığın bir yedektir: elle alınan yedekler bu temizlikten etkilenmez.

Geri yükleme nasıl yapılır?

Yedekler bölümünden bir anlık görüntü seç ve Geri Yükle'ye bas. Sunucu güvenli biçimde durdurulur, mevcut dünyaların, eklentilerin ve eklenti ayarların o yedekteki hâliyle değiştirilir, ardından sunucu çalışıyorduysa yeniden başlatılır.

Bu işlemin geri alınamaz olduğunu unutma: geri yükleme, o anki durumun üzerine yazar. Bu yüzden geri yüklemeden hemen önce mevcut hâlin için de bir manuel yedek almak iyi bir alışkanlıktır — yanlış noktaya döndüğünü fark edersen geri adım atabilirsin.

İşlem yedeğin boyutuna göre birkaç saniyeden birkaç dakikaya kadar sürebilir. Oyuncular bu sırada kısa süreliğine düşer.

Yazılım değiştirirken devreye giren güvenlik ağı

Sunucu yazılımını değiştirdiğinde (örneğin Fabric'ten Spigot'a geçtiğinde) mevcut ailenin tüm içeriği otomatik olarak bir profile kaydedilir. Aynı yazılıma geri döndüğünde dünyaların ve eklentilerin aynen geri gelir.

Bu güvenlik ağı işini görür ama tek dayanağın olmasın: yalnız yazılım değişimini kapsar, silinen bir dünyayı ya da bozulmuş bir dosyayı kurtarmaz.

Yedekler ne kadar saklanır? Sunucuyu silersem ne olur?

Bu bölümü dikkatle oku, çünkü en çok yanlış bilinen konu budur. Sunucunu kalıcı olarak silersen o sunucuya ait tüm yedekler de silinir. Yedekler sunucunun çalıştığı makineden bağımsız bir depolamada tutulur ama sunucu kaydına bağlıdır; sunucu kaydı gittiğinde yedek kaydı da gider.

Bu yüzden bir sunucuyu silmeden önce, saklamak istediğin şeyi panelden indirip kendi bilgisayarına almanı öneririz. Yedekler bölümünden bir anlık görüntüyü, Dünyalar bölümünden bir dünyayı ya da Dosyalar bölümünden tek tek dosyaları indirebilirsin. Silme işlemi geri alınamaz.

Bir başka saklama kuralı daha var ve yalnız ücretsiz kademede geçerlidir: ücretsiz sunucu 30 gün boyunca hiç açılmazsa dünya ve sunucu birlikte silinir. Silinmeden önce panel bildirimi ve e-posta gönderilir; sunucunu bir kez başlatman süreyi baştan başlatır. Silme geri alınamaz — arşivden geri getirme yoktur. Ücretli sunucularda kullanılmadığı için silme uygulamıyoruz. Uzun bir ara vereceksen sunucunu ara sıra açman ya da dünyanı indirip saklaman en güvenli yoldur.

Hangi durumda hangisi?

• Yeni bir eklenti ya da mod kuracaksın — önce manuel yedek al. Bir şey ters giderse tek tıkla dönersin.
• Sunucu yazılımını ya da sürümü değiştireceksin — manuel yedek al; profil güvenlik ağı ayrıca zaten devrede.
• Kalıcı bir topluluk sunucusu işletiyorsun — yarım saatlik geri dönüş penceresi, griefing sonrası kurtarmayı kolaylaştırır; üstüne büyük değişikliklerden önce elle yedek al.
• Aylarca ara vereceksin — her zaman açık olan Dosya Koruması'na güven ya da dünyanı indirip sakla.
• Sunucuyu kapatıp silmeye karar verdin — önce dünyanı indir. Silme sonrası kurtarma yoktur.

Griefing sonrası: bütün sunucuyu mu geri almalı, yalnız hasarı mı?

Bulut noktasına dönmek bütün sunucuyu o ana sarar: hasar gider, ama o andan sonra diğer oyuncuların yaptığı her şey de gider. Hasar tek bir bölgedeyse ve sunucunda olaydan önce kurulmuş bir kayıt eklentisi varsa, yalnız zarar veren oyuncunun değişikliklerini geri almak çok daha az kayıplıdır; nasıl yapıldığını CoreProtect rehberinde anlattık.

• Kayıt eklentisi var, hasar bölgesel: eklentiyle geri al; dünyanın geri kalanı olduğu gibi kalır.
• Kayıt eklentisi yok ya da hasar dünyaya yayılmış: olaydan hemen önceki bulut noktasına dön.
• Dünya dosyaları bozulmuş: kayıt eklentisi bunu onaramaz; bulut noktası ya da elle aldığın bir yedek gerekir.

Örnek: cumartesi gecesi yakılan doğma noktası

Altı kişilik bir survival sunucusunda saat 23.00 sularında bir oyuncu, doğma noktasındaki ortak binaların yandığını haber veriyor. Sunucuda kayıt eklentisi yok.

1. Önce sunucuyu Durdur. Hasar büyümez, sen de acele etmeden karar verirsin.
2. Olayın saatini daralt. Oyunculara binaları en son ne zaman sağlam gördüklerini sor. Geçmiş bölümü o akşam kimlerin oynadığını gösterir; Günlük bölümünde latest.log içinde joined the game diye aratırsan girişleri sırasıyla görürsün.
3. Binaların en son 22.10'da sağlam görüldüğünü öğrendin. Yedekler bölümünde Bulut Geri Yükleme Noktaları altındaki önceki noktaları aç ve 22.10'dan önceki en yakın noktayı seç.
4. Geri yükle'ye bas ve onayla. Panel önce o anki hâlin güvenlik kopyasını alır, sonra içeriği seçtiğin ana döndürür. Sunucu kapalı olduğu için iş bitince de kapalı kalır; bu arada derin uykuya geçtiyse panel geri yüklemeden önce başlatmanı ister.
5. Sunucuyu başlatınca ilk iş zarar vereni Oyuncular bölümünden yasakla; sunucun herkese açıksa güvenilir listeyi devreye almayı düşün.

Beklenen sonuç: doğma noktası, seçtiğin noktadaki hâliyle döner. Noktalar yaklaşık yarım saatte bir alındığı için 22.10 ile seçtiğin nokta arasında en fazla yarım saat kadar fark olur; o noktadan sonra yapılan her şey hasarla birlikte gider. Bir dahaki sefere yalnız hasarı geri alabilmek için bir kayıt eklentisi kur.

Sorun giderme

• En yakın nokta da hasarlı. Olay sandığından önce başlamış; önceki noktalar listesinde bir adım daha geri git. Aradığın an en son tam yedekten de eskiyse noktalar oraya ulaşmaz; o günden kalma elle alınmış bir yedeğe ya da bir kayıt eklentisine ihtiyacın var.
• Listede saatler arasında boşluk var. Sunucu o saatlerde kapalıydı ya da uyuyordu. Kapalı sunucuda dünya değişmez; boşluktan önceki son nokta, kapanış anındaki hâli tutar.
• Hasarın ne zaman başladığını bilmiyorsun. En yeni noktadan başlayıp geriye doğru dene: geri yükle, kontrol et, hasar sürüyorsa bir öncekine geç. Başlamadan önce mevcut hâlin elle bir yedeğini al; panelin otomatik güvenlik kopyasından yalnız en sonuncusu tutulduğu için arka arkaya denemelerde ilk hâl kaybolabilir.

İyi uygulamalar

• Yedeğe anlamlı bir etiket ver — tarih değil, sebep yaz (örneğin büyük güncelleme öncesi).
• Yılda bir kez bile olsa geri yüklemeyi DENE. Denenmemiş yedek, yedek sayılmaz.
• Griefing şüphesi varsa önce sunucuyu durdur, sonra düşün. Sunucu çalıştıkça yeni noktalar üretilir ve karar penceresi daralır.
• Önemli bir dünyanın kopyasını ara sıra kendi bilgisayarına indir. Bulut kopyası ile yerel kopya birbirinin yerine geçmez, birbirini tamamlar.

Veri kaybı çoğu zaman geri döndürülemez değildir — çoğu zaman bir yedeğe uzaklıktadır. Dosya Koruması için ayrıca ödeme yapmazsın. Elle ya da zamanlanmış görevle aldığın yedekler ise sunucunun diskinde yer kaplar; her sunucuda ücretsiz olan 5 GB'ı aşarsan yalnız aşan GB için aylık ödersin. Neyin ücretli neyin ücretsiz olduğunu fiyatlandırma rehberinde bulabilirsin.

Sık sorulan sorular

Ücretsiz sunucumda da otomatik yedek var mı?

Evet. Dosya Koruması ücretsiz kademe dahil her sunucuda açıktır: her gün otomatik yedek alınır, sunucu çalışırken yaklaşık yarım saatte bir geri dönüş noktası oluşur. Fark başka yerdedir: ücretsiz sunucularda zamanlanmış yedek görevi kullanılamaz ve 30 gün hiç açılmayan ücretsiz sunucu dünyasıyla birlikte silinir.

Geri yükleme oyuncuların envanterini de geri alır mı?

Evet. Oyuncuların envanteri, ender sandığı ve konumu dünya klasörünün içinde saklanır ve dünyayla birlikte o ana döner. Noktadan sonra kazanılan eşyalar kaybolur; bu arada ölüp eşyalarını kaybeden oyuncu ise onları geri bulur. Geri yüklemeden önce bunu oyunculara söylemek tartışmayı önler.

Listedeki "Uyku arşivi" nedir, neden silemiyorum?

Uyku arşivi, sunucun uyurken dosyalarının saklandığı kopyadır; sunucu uyandığında bu arşivden geri gelir. Sunucunun tek dönüş kaynağı olabileceği için silinemez. Yedek alanında yer kaplar ama ücretlendirilmez.

Bulut noktasından yalnız tek bir dünyayı geri alabilir miyim?

Hayır. Bulut noktası bütün sunucu içeriğini o ana döndürür. Tek bir dünyayı ya da tek bir eklentinin verisini geri almak istiyorsan elle aldığın bir yedeği indirip içinden gerekeni çıkarman gerekir; adımları yedek alma ve geri yükleme rehberinde anlattık.